Growing Heart | Calon Yn Tyfu

Coetir Ffynone

Saif Coetiroedd Ffynone a Chilgwyn yng Ngorllewin Cymru, ryw 7 milltir i’r de o Aberteifi, yng Ngogledd Sir Benfro. Wedi’u lleoli mewn cwm anghysbell, mae’r coetiroedd yn ymestyn i 325 erw ac yn cynnwys ryw 50% o blanhigfa ar safleoedd hynafol (PAWS), 10% o goetiroedd hynafol a 40% o blanhigfa ar hen dir amaethyddol.

Yn amrywio o waelod cymharol wastad y dyffryn i’r ymylon serth, mae pedair afon yn y coed a rhaeadr, gyda gweddillion y coetir hynafol, yn cynnwys y derw, wedi’u lleoli’n bennaf o amgylch y system o afonydd. Mae’r safle’n SoDdGA hefyd, ac yn AGA.

Arferai’r coetiroedd fod yn rhan o stad yr Arglwydd Lloyd George, Prif Weinidog ar un adeg, a bryd hynny mae’n siwr bod yr olygfa’n un werth ei gweld, yn goetir brodorol i raddau helaeth, sef derw tal yn bennaf uwch ben prysgwydd, ond hefyd nifer o gonwydd trawiadol, gyda llawer ohonynt dros gan mlwydd oed. Gwaetha’r modd, ar ddiwedd y 50’au a’r 60’au, cliriwyd y safle a chafodd ei blannu gyda chonwydd fel planhigfa a bryd hynny, cafodd peth o’r tir amaethyddol ar waelod y dyffryn ei gyfethol o ffermydd tenant y stad i greu coetir helaethach, fel a welwn ni heddiw. Ein bwriad yn awr yw adfer y safle i’w hen ogoniant drwy drawsnewid y coetir yn ôl i fod yn llydanddail brodorol, ar y safleoedd PAWS, ac ar yr hen dir amaethyddol, cymysgedd o goedwigaeth fwytadwy, yn gwneud yn fawr o’r tir mwy gwastad a’r priddoedd gwell.

Wrth gwrs, un peth yw dweud ond mae’n mynd i gymryd cenhedlaeth neu fwy i wneud a chyflawni, gyda gwaith caled diddiwedd i’w gwblhau yn y canol. O’r herwydd, rydym yn rhannu ein cynllun yn adrannau er mwyn egluro’n well sut i gyflawni’r amcan sydd wedi’i ddatgan.

Rhoddwyd cyllid grant Cyd Coed i ni ar y ddealltwriaeth y byddwn yn gweithredu prosiect 20 mlynedd aml-agwedd. Un rhan o raglen y Comisiwn Coedwigaeth yw datblygu’r syniad o goetiroedd cymunedol, lle anogir pobl leol i gymryd rhan yn eu hardal, a datblygu prosiectau cynaladwy. Dan y pennawd “coed i bawb”, mae gennym sawl maes yr ydym yn bwriadu eu datblygu ar yr un pryd.

Mae mynediad i’r cyhoedd yn faes allweddol bwysig i ni ac, o’r herwydd, rydym yn gobeithio cynyddu a gwella mynediad yn y coetiroedd. Bydd hyn yn cynnwys sawl maes datblygu, o ddim ond darparu peth gofod parcio a lefelu’r fynedfa i’w gwneud yn fwy addas i ymwelwyr h?n neu lai abl a darparu meinciau gorffwys yma ac acw, ac arwyddion gwybodaeth yn tynnu sylw at wahanol lwybrau cerdded. Byddwn yn creu traciau newydd i gysylltu’r llwybrau a thrwy hynny’n cynllunio amrywiaeth o deithiau cerdded o wahanol hyd a safon, yn addas i gerddwyr o bob gallu. Rydym hefyd yn gobeithio creu man chwarae i blant a safle picnic, felly unwaith y byddant yn y coetir, bydd pobl yn gallu treulio mwy o amser ynddo.

Mae cyrsiau hyfforddi yn allweddol i’n nodau hefyd, gan ein bod yn credu ei bod yn bwysig trosglwyddo sgiliau coetir i eraill, a dysgu am weithrediadau coedwigol modern. O’r herwydd, byddwn yn cynnal amrywiaeth eang o gyrsiau addas i bawb bron, o deithiau cerdded syml yn adnabod coed i brentisiaethau coedwigaeth hirdymor. Byddwn yn ceisio cael hyd i’r athrawon gorau ac yn darparu’r cyrsiau am bris rhesymol ac mewn ffordd sy’n sicrhau cymaint o fynediad ag y bo modd, i bawb.

Bydd gweithrediadau coedwigol yn rym pwysig y tu ôl i’r prosiect hwn, a dyna sut fydd amgylchedd y coetir yn cael ei drawsnewid o blanhigfa i frodorol. Dyna sut fyddwn hefyd yn ennill incwm, i gyllido’r gwelliannau i’r is-strwythur a’r cyfleusterau i gynnal cyrsiau. Rydym yn gobeithio bod yn ganolfan ragoriaeth ar gyfer sgiliau ac arferion coedwigol, gan wneud amrywiaeth eang o gynhyrchion ar y safle, i ychwanegu gwerth, ac arddangos posibiliadau. Rydym yn gobeithio cyflenwi’r nwyddau mor lleol ag y bo modd a chynnwys pobl leol pan fydd hynny’n bosibl.

Mae cynaladwyedd yn nod allweddol i ni gan ein bod yn credu bod angen chwilio am ddulliau amgen o weithredu. Rydym yn ymwybodol o faterion fel olew brig a newid mewn hinsawdd, a fydd yn cael effaith uniongyrchol ar ein bywydau i gyd. Drwy addasu ein dull o fyw a gweithio, rydym yn teimlo y byddwn yn gallu arwain drwy esiampl. Mewn coedwigaeth, rydym yn teimlo bod angen symud oddi wrth y cnydau sydd angen offer arbenigol ar gyfer eu cynaeafu a’u prosesu at rai lle mae’r dulliau a fabwysiedir yn caniatáu cyfranogiad lleol. Rydym yn bwriadu defnyddio’r holl opsiynau sydd ar gael i ddechrau, yn cynnwys cynaeafwyr modern a chloddwyr ar gyfer gosod traciau tra maent ar gael. Dros amser, rydym yn gobeithio symud tuag at ddefnyddio ceffylau, ac at dechnegau tocio sy’n defnyddio technoleg fwy priodol ar gyfer y rhai’n byw’n agos at y coed. Rydym wedi treulio llawer o amser yn meddwl am anghenion cenedlaethau’r dyfodol; ffensio, adeiladu, tanwydd a bwyd, ac rydym yn credu y bydd y bobl leol yn yr ardaloedd hyn i gyd yn derbyn gwasanaeth da gyda’r hyn rydym ni’n ei gynllunio ar gyfer y coetiroedd.

Rydym yn gofyn i bobl fod yn amyneddgar ac am iddynt gysylltu â ni gyda chwestiynau. Mae gennym fforwm lle gall pobl drafod pynciau amrywiol a safle ble gall y bobl ddweud wrthym am eu syniadau.

Os ydych eisiau gwybodaeth am y cyrsiau, ewch i’r dudalen wedi’i marcio gyda Cyrsiau i weld beth sydd gennym ar gael.